صنعت آبکاری ایران

مصاحبه با برندگان جایزه اولین دوره

  

 - جايزه جشنواره کنعاني در اولين دوره برگزاري را  از آن خود كرده ايد مايلم بدانم چه احساسي داشتيد وقتي جايزه را دريافت كرديد و مورد تشويق حضار قرار گرفتيد؟

ابراهيم پور: احساس گرفتن جايزه احساس خوبي بود ولي احساس دريافت جايزه از دست يك دانشمند بزرگ كه در سطح جهاني معروف و شناخته شده است قابل بيان كردن نيست ومايه افتخار هر كسي است ومن از اين  قسمت دوم خيلي بيشتر لذت بردم .

خانم دکتر کارگر راضي در پاسخ به اين سوال گفتند: بديهي است ، احسا س شعف ، اميد به ادامه هدف ، رفع خستگي حاصل از انجام پروژه ، انگيزه براي تلاش بيش تر و توسعه پروژه منتخب شده در جشنواره.

اطمينان فر: با سلام خدمت شما و خوانندگان محترم مجله صنعت آبكاري؛ همانطور كه مستحضريد، انجام كارهاي تحقيقاتي نو در ايران مشكلات فراواني به همراه دارد. در طرح تحقيقاتي كه تحت راهنمايي جناب آقاي پرفسور سهي به انجام رسانديم، نانوچندلايه بودن پوشش، استفاده از يك حمام، آبكاري در حمام‌هاي سه ظرفيتي كرم و آناليز و شناسايي پوشش‌ها هريك مشكلات خاص خود را به همراه داشتند. در كل مي‌توانم بگويم كه دريافت اين جايزه تا حدي خستگي كار را از بين برد و از اينكه طرحمان جزو طرح‌هاي برتر در ايران شناخته شده بود و توانسته بوديم در پيشبرد صنعت آبكاري ايران سهمي داشته باشيم، خوشحال بودم.

آيا فكر مي كرديد كه طرحتان انتخاب شود؟

ابراهيم پور: اينكه طرحم جزو مقالاتي كه كانديد دريافت جايزه با شد تقريبا" مطم‍‍‍‍‍‍‍‍ئن بودم ولي اين كه مقامي كسب كند غير منتظره بود چون مقاله من بيشتر صنعتي _ كاربردي بود ومي دانستم كه حتما" مقالاتي كه ارايه خواهند شد آكادميك تر باشند تا اينكه روز اعطاي جايزه آقاي مهندس سيفي معيارهاي انتخاب شدن را به صورت جدول امتياز دهي براي حضار تشريح كردند .مطابق اين جدول بيشترين امتياز در مبحث محيط زيست بود كه در واقع طرح من همان كاهش مصرف مواد آبكاري بود كه به طور مستقيم با محيط زيست ارتباط پيدا مي‌كرد. در همين جا فرصت را غنيمت مي شمرم واز تمام كساني كه مقاله ارايه كرده بودند وشايد محق تر بودند صميمانه عذر خواهي ميكنم .

 

راضي: بله. به دليل آن كه نتايج رضايت بخش و مناسبي حاصل شد و طيف مطالعاتي وسيعي داشت كه بر پايه تجربيات قبلي انجام شد. تعدد
آزمايش ها جهت رسيدن به پاسخ دقيق و تنظيم شرايط بهينه كار در مراحل آزمايشگاهي و پايلوت آزمايشگاهي و صنعتي نيز مبني بر  محاسبات تئوري و نتايج تجربي بود لذا چنين پروژه اي پتانسيل تبديل در مقياس صنعتي را خواهد داشت.

ولي واقعيت آن كه، هيچ گاه فكر نمي كردم كه اين پروژه از طرف صنعت مورد تشويق قرار گيرد. زيرا نخستين بار در ايران است كه صنعت چنين نگرشي به تحقيقات دانش بنيان و كاربردي داشته و وجهه ارزشي به تحقيقات مي دهد و اميدوارم اين رويكرد سرآغاز پيوند پايدار و پربار صنعت ، تحقيق و دانشگاه باشد.

اطمينان فر: البته چون دوره اول اين جايزه بود، ديد چنداني از نحوه امتياز دهي و پارامترهاي مهم براي گزينش طرح‌ها نداشتم. هرچند با سطح كارهاي تحقيقاتي كه در دانشگاه‌ها در حال انجام است تا حدودي آشنا بودم. ولي از كارهايي كه در صنعت جهت بهبود فرايندها انجام مي‌گيرد اطلاع چنداني نداشتم و تنها فكر مي‌كردم طرحمان شانس بالايي براي برنده شدن داشته باشد.

-به نظر شما اين جايزه چه تأثيري برآينده صنعت آبكاري از لحاظ علمي شدن و افزايش بهره وري و رعايت مسايل زيست محيطي برجاي خواهد گذاشت؟

ابراهيم پور: اين جشنواره تحت عنوان يك جايزه ملي كه  يكي از اهداف آن حفظ بيشتر محيط زيست مي باشد بستر خوبي را براي پيشرفت صنعت آبكاري فراهم مي سازد و باعث مي شود كه متخصصان ، دانشجويان و افراد خبره دل گرم تر شوند تا با تلاش مضاعف در اعتلاي اين صنعت مهم گام بردارند و اصول زيست محيطي را كه در كشورمان كم رنگ هست در كنار افزايش توليد مد نظر قرار دهند .

راضي: استقرار سيستم هاي رفع آلودگي پساب در واحدهاي آبكاري از ايده آل هاي مشخص شده در اين حرفه است كه مديريت روز آمد صنعت آبكاري  به آن اهتمام دارد و خودبخود  راهكارهاي كاهش آلودگي را شكل مي دهد. همان طور كه مي دانيد افزايش بهره وري و راندمان  در نتيجه ، بهينه سازي ورودي و خروجي در سيستم است. خروجي در مسير فرآيند آبكاري علاوه برمحصول اصلي ، مواد و انرژي فرعي نيز مي باشد لذا بازدهي بيش تر در محصول آبكاري شده در نتيجه كاهش انرژي و مواد هدر يافته در خروجي است ،در غير اين صورت صرف بازدهي بيش تر محصول آبكاري شده از نظر كمي يعني افزايش ورودي كه بدون محاسبات منطقي و بيلان جرم به افزايش پسماند نيز مي انجامد. اين پسماند يعني انرژي به هدر رفته و مواد اوليه شامل آب فرآيندي و مواد اوليه درآب كه به صورت پساب وجود دارد آنچه كه به عنوان حد بالاي آلايندگي تلقي مي شود و واقعيت متأسفانه آن است كه محلولي از مواد شيميايي وارد سيستم پساب
مي گردد و اين ره‌ آورد عدم توجه به موازنه جرم در فرآيند آبكاري است.

                

                             

         

مجموعه فرآيندهاي آبكاري

                           
خروجي  محصول آبكاري شده پسماند(آب ، انرژي، پسا ب)                                                           مواد اوليه   

 

                                                                                                       انرژي          ورودي

                                                                                                          آب                                        

اطمينان فر: با اينكه ايرانيان از گذشته‌هاي دور با صنعت آبكاري آشنا بودند ولي به نظر مي‌رسد امروزه در ايران صنايع آبكاري با مشكلات فراواني روبرو است. در زمينه كارهاي تحقيقاتي نيز بيشتر دانشجويان به خاطر عدم دسترسي به تكنيك‌هاي نوين شناسايي و مشكل بودن انتشار مقالات در زمينه آبكاري، كمتر به اين زمينه روي مي‌آورند. به يقين اين چنين جوايزي نيروي محركه مهمي جهت اعتلاي صنعت آبكاري و انجام تحقيقات بيشتر در راستاي اولويت‌هاي ستاد خواهد بود.

احتمالاً مي دانيد كه با توجه به برنامه ريزي انجام شده ، قرار است از دوره پنجم اين جايزه در سطح جهاني برگزار گردد. فكر مي كنيد تا آن زمان فعالان اين صنعت ، متخصصان ، اساتيد و دانشجويان چه اقدام يا اقداماتي انجام دهند تا بتوانند با رقباي خارجي خود رقابت نمايند . از طرفي آيا فكر مي كنيد تا 8 سال ديگر زمان مناسب خواهد بود تا بتوانيم در سطح جهاني رقابت نماييم.

ابراهيم پور: مقالات ارايه شده واقعا" پر بار بودند (خصوصا" مقاله سوم ) ، بنابراين از حيث ارايه مقالات پر مغز ما چيزي كمتر از خارجي‌ها نداريم  منتهي بايد در بعد عملياتي شدن بيشتر كار كنيم يعني فقط به ارايه كردن طرح ايده آل ( كه انصافا"هم روي آن كار زياد مي شود ) اكتفا نكنيم بايد بتوانيم اين طرح‌ها را به نحوي در يك واحد توليدي عملياتي كنيم در اين صورت مطمئن تر و قدرتمندتر رقابت خواهيم كرد . 

راضي: به نظر من نيل به اين افق در نتيجه تعامل صحيح صنعت ، مراكز علمي و تحقيقاتي و دانشگاه نزديك تر خواهد بود به اين معنا كه طرح ها ، زمينه هاي پياده سازي در مقياس صنعتي را داشته باشند و علاوه بر آن از پايه مناسبي به لحاظ دستاورد علمي و به روز برخوردار باشند.

اطمينان فر: البته نمي‌توان گفت كه امروزه در ايران طرح‌هاي تحقيقاتي دانشگاهي، قابل رقابت با رقباي خارجي نيستند. ولي به نظر مي‌رسد در صنعتي شدن اين طرح‌ها و نزديك شدن سطح صنايع داخلي و خارجي بايد كارهاي بسياري انجام شود. به يقين ارتباط بيشتر صنايع و دانشگاه مي‌تواند باعث توليد تكنولوژي شده و بي‌نيازي صنايع از خارج را به همراه داشته باشد. البته كوچكي و پراكندگي بنگاه‌هاي آبكاري در ايران مانع از انجام طرح‌هاي پژوهشي پرهزينه شده است و يا در صنايع بزرگتر اغلب عدم حضور فارغ‌التحصيلان دانشگاه‌هاي معتبر باعث شده كه خواسته‌هاي صنعت به خوبي به دانشگاه‌ها منتقل نشوند. به نظر مي‌رسد انجمن صنايع آبكاري بتواند اين خلا را پر كند. هرچند در اين رابطه همكاري سازمان‌هاي دولتي با انجمن ضروري است و مسلما جايزه پرفسور كنعاني در تسريع فرايند و ايجاد انگيزش نقش مهمي خواهد داشت.

آيا دوست داريد از طريق اين نشريه براي آقاي پروفسور كنعاني دانشمند و محقق برجسته اي كه پيشنهاد دهنده برگزاري اين جشنواره و پرداخت كننده جوايز نقدي بودند پيامي بدهيد؟

ابراهيم پور: جامعه آبكاري ايران و من به عنوان يكي از اعضاي كوچك اين جامعه ، مديون اين حركت استثنايي جناب آقاي پروفسور كنعاني هستيم كه باعث شدند تا تمام استعدادها و طرح‌هاي برتر و مطلوب‌تر در يك همايشي بزرگ به نام جشنواره جايزه پروفسور كنعاني شكوفا شده وبه عموم  معرفي شوند . در واقع ايشان مطابق فرمول معروفشان P=f(E,W,C,M) ، فاكتور M يعني انگيزه را پر رنگ تر كرد ند واين در ايران كاري منحصر به فرد بود كه تا كنون سابقه نداشته است .

راضي: آقاي پروفسور كنعاني پيشنهاد جنابعالي جهت تكريم و تشويق محققين اين رشته شايان تقدير  و يادآور سنت ديرينه در عرصه علم مي باشد و اميد است در پيشبرد اهداف علمي و گسترش مرزهاي علم و دانش مؤثر باشد.

اطمينان فر: بنده قبل از اين همايش،  از طريق كتاب آبكاري جناب آقاي پرفسور كنعاني، با ايشان آشنا بودم و در بيشتر مواقع مرجع مباحث بين دانشجويان كتاب ايشان بود. در اين همايش اين توفيق را داشتم كه از نزديك با ايشان آشنا شوم. در صحبت‌هايي كه با ايشان داشتيم علاوه بر شخصيت والاي علمي، عشق و علاقه ايشان به پيشرفت و سربلندي ايران، براي بنده بسيار قابل توجه بود. براي ايشان آرزوي سلامتي و توفيق روز افزون دارم.

براي خوانندگان مجله و همكارانتان در صنعت و دانشگاه چطور؟

ابراهيم پور: از تمام دوستان و همكاران فعال در صنعت آبكاري به ويژه از هيات مديره شركت  شيبه جناب آقاي تحصيلي ، موثقي ، راكجاه ، آهنگريان و كليه پرسنل شيبه و مشاورين محترم آبكاري اين شركت نهايت تشكر و امتنان را دارم وبرا ي تمام خوانندگان و دست اندر كاران اين مجله پر بار آرزوي موفقيت وكاميابي دارم .           

راضي: خوانندگان نشريه ، مديران ، كارشناسان و دست اندركاران صنعت آبكاري هستند كه با انگيزه كسب اطلاعات جهت بهبود كار و روزآمدي اطلاعات و در كنار آن اخبار صنفي آن را مطالعه مي كنند  و همچنين اساتيد، پژوهشگران و دانشجويان كه به هدف اطلاع از مشكلات صنعت و دستيابي به موضوعات نيازسنجي شده به آن توجه دارند. تبادل فكري و تعامل بين اين دو گروه سبب دستيابي به اهداف برنامه ريزي شده در جشنواره مذكور است.

اطمينان فر: لازم است در اينجا از همه اساتيد و پيشكسوتان صنعت آبكاري كه تلاش هاي فراواني جهت ارتقاي اين صنعت انجام داده اند، تشكر كنم. اميدوارم با تلاش و كوشش خود بتوانيم در ادامه راه بزرگان، مشكلات و عقب ماندگي‌هاي موجود را جبران كنيم. هرچند اين كار سختي‌هاي زيادي دارد ولي شيريني موفقيت پابرجاتر خواهد بود. در اين رابطه براي دوستاني كه تازه وارد محيط‌هاي دانشگاهي شده‌اند موردي را  به خاطر دارم؛ در اين طرح در يك مورد انجام متالوگرافي و تصويربرداري بيش از يك‌ماه طول كشيد و دايم در آزمايشگاه شرايط مختلف را امتحان مي كرديم تا اينكه سرانجام به صورت تصادفي شرايط مناسب اين كار را بدست آورديم. با اينكه بيش از يكسال از آن روز مي‌گذرد ولي شيريني و خوشحالي موفقيت آن روز را هنوز احساس مي كنم. در پايان براي تمامي دوستان و همكاران آرزوي موفقيت دارم.